Przewodnik kulturowo biznesowy

Język chiński a języki europejskie

Wprowadzenie

Ważnym aspektem kultury chińskiej jest język chiński. Jeśli chce się poznać sposób myślenia Chińczyków, można wykorzystać język chiński jako wstępną metodę odkodowywania znaczeń w tej jakże szczególnej kulturze, zwanej 问路石 (wen lu shi, zapytaj kamień).

Różnorodność vs. jedność

Największą różnicą jeśli chodzi o języki służące do komunkacji na terenie UE i w Chinach jest lingwistyczna różnorodność panująca w UE w przeciwieństwie do jedności w tym względzie obowiązującej w Chinach.

W rzeczywistości, na terenie UE występuje wiele języków ojczystych, gdyż liczy ona 28 krajów członkowskich podczas, gdy chiński mandaryński stanowi język oficjalny mimo, że istnieje wiele dialektów i wymowa tego samego znaku może się znacznie różnić. Często ludzie używając określenia "język chiński" w rzeczywistości mają na myśli język mandaryński. To powszechnie stosowane uproszczenie. Istnieją, oczywiście, inne języki wciąż używane przez mniejszości etniczne na kilku obszarach Chin, takie jak mongolski czy tybetański, które korzystają z innego zapisu niż mandaryński. Co wiecej, jeśli chodzi o język pisany chińskie znaki zaadoptowane w Chinach kontynetalnych są uproszczone, podczas, gdy na terenie Hongkongu i Tajwanu (a także Singapuru), ludzie wciąż korzystają z tradycyjnych znaków, które są bardziej złożone. Przykładowo, przyjrzyjmy się "zhè – to":

  • Tradycyjny:
  • Uproszczony:

Zunifikowany system zapisu pozwala osobom posługującym się różnymi dialektami na komunikowanie się ze sobą, po prostu, na piśmie.

Według raportu Komisji Europejskiej dotyczącego języków (http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf), obecnie mieszkańcy strefy UE posługują się 60-ma lub więcej mówionych języków, spośród których 24 języki zostały uznane za oficjalne języki UE.

Jako, że krajami założycielskimi UE były Niemcy Zachodnie, Francja, Włochy, Holandia, Belgia oraz Luksemburg, początkowo językiem roboczym UE był język francuski, później wraz z ekspansją Unii Europejskiej dodano angielski oraz niemiecki.

Sytuacja w Chinach jest prostsza. Chiński jest tam zarówno językiem oficjalnym, jak i roboczym. Chiński mandaryński, dialekt rodem ze stolicy Chin, Pekinu i rejonu Pekinu, jest uznawany od roku 1949 za oficjalny język na terenie całego kraju. Z tego też powodu chiński mandaryński jest językiem powszechnie używanym w obwiązkowym 9-letnim systemie szkolnym oraz w szkołach ponadpodstawowych, podczas wygłaszania oficjalnych przemówień państwowych, w stacjach telewizyjnych i radiowych na całym obszarze Chin kontynentalnych.

Dla Europejczyków języki obce są całkowicie związane z kontekstem kulturowym, geograficznym oraz historycznym. Zasadniczo, angielski to najbardziej rozpowszechniony język obcy w 19 z 28 krajów członkowskich na terenie których nie jest językiem oficjalnym (tj. za wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa oraz Irlandii). W Chinach, które zamieszkuje jeden naród, większość Chińczyków również uważa angielski za swój język obcy numer 1. Generalnie rzecz ujmując, Europejczycy mają większy kontakt z językami obcymi mimo, że Chińczycy także poszerzają swe horyzonty. W dzisiejszych czasach coraz więcej Chińczyków uczy się języka obcego innego niż angielski, przykładowo japońskiego, koreańskiego, arabskiego, a nawet niektórych języków uznanych za oficjalne języki UE takich jak hiszpański, francuski, niemiecki czy portugalski.

Wielojęzyczność UE stanowi element jej oficjalnego motto: "Jedność w różnorodności". Inaczej jest w Chinach, gdzie mieszkańcy zawsze jednorodność języka uważają za jednorodność narodu.

Specyfika lingwistyczna chińskich języków

Najbardziej zauważalną różnicą pomiędzy językami chińskimi a indoeuropejskimi to taka, że te pierwsze nie mają alfabetu, lecz wykorzystują znaki zwane logogramami (ideogramami). Nie można jednoznacznie określić liczby chińskich znaków używanych od tysięcy lat do zapisu chińskiego pisma. Szacunkowo, ich liczba waha się od pięćdziesieciu do osiemdziesięciu tysięcy, ale może dochodzić nawet do 140 000 znaków, jeśli wliczy się także te przestarzałe. Ocenia się, że osoba wykształcona zna około ośmiu tysiecy znaków i że średnio trzy do czterech tysięcy to już wystarczająca ilość by móc czytać gazety.

Niewielką pomoc w nauce chińskiego stanowi "pinyin", czyli oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego na alfabet łaciński, który jest użyteczny przy nauce wymowy języka mandaryńskiego. Jednakże, nadal mamy do czynienia ze złożonym charakterem tego języka albowiem każdą sylabę w pinyin można wymówić z użyciem pięciu tonów (pierwszy wysoki, drugi rosnący, trzeci opadająco-rosnący i czwarty ton opadajacy, oraz ton naturalny), gdzie każdy ton nadaje zupełnie inne znaczenie, a wiele sylab nawet wymawianych w tym samym tonie ma wiele znaczeń.

W Chinach jest wiele dialektów! Łączna ilość dialektów używanych na terenie Chin to około trzysta, w tym dialekty jakimi posługują się mniejszości etniczne. Twórcy Chińskiej Republiki Ludowej postanowili rozszerzyć zasięg standardowego dialektu mandaryńskiego (odmiany mandaryńskiego opartej na dialekcie pekińskim) na resztę kraju, tworząc oficjalny język narodowy. Decyzja ta miała na celu uproszczenie komunikacji ustnej pomiędzy różnymi regionami Chin, których jest obecnie 33 (22 prowincje, 5 regionów autonomicznych, 4 specjalne regiony administracyjne i 2 miasta wydzielone na prawach prowincji) oraz osobami o różnym pochodzeniu lingiwstycznym (osoby władające różnymi dialektami oraz o różnym pochodzeniu etnicznym).

Innym ważnym aspektem charakterystyki chińskiej kultury jest język piktograficzny, gdyż pismo chińskie przypomina raczej obrazki niż sekwencje słów tworzących język pisany. Proszę zauważyć, iż chińska kaligrafia, która liczy sobie ponad 3 000 lat, stanowi element tradyjnej kultury chińskiej. Dziś nadal większość starszych Chińczyków stara się wszelkimi siłami przekazać te tradycje związane z zapisem języka przedstawicielom młodszych genracji. Ponadto, do zachowania tradycyjnej chińskiej kaligrafii przyczynił się także aktywnie chiński rząd komunistyczny.

Ten skodyfikowany język, który nie jest łatwy do zrozumienia dla obcokrajowców stanowi również dla Chińczyków pewien sposób obrony przed "osobami z zewnątrz".

Odkryj inne sposoby myślenia

Chiński sposób myślenia skupia się na bardziej holistycznym przetwarzaniu informacji.

W rzeczywistości, nawet wśród chińskich dzieci zauważalna jest tendencja do lepszego postrzegania całości obrazu podczas, gdy ludzie Zachodu zwracają większą uwagę na szczegóły. Oznacza to, że Chińczycy myślą w bardziej holistyczny sposób, zaś przedstawiciele kultury Zachodu wykazują tendencję do myślenia sekwencyjnego.

Dobry przykład stanowią różne techniki negocjacyjne stosowane na Zachodzie i w Chinach. Na Zachodzie złożone zagadnienia podlegające negocjacjom rozkładane są na szereg drobnych kwestii: cena, dostawa, ilość, szczegóły dotyczące produktu i tak dalej, podczas, gdy chińscy negocjatorzy przejawiają tendencję do pomijania detali, omawianiu zagadnień całościowo w celach orientacyjnych, pozostawiając szczegóły do ustalenia podczas procedur operacyjnych.

Podsumowując, jako obcokrajowcy im lepiej posługujecie się Państwo językiem chińskim, tym bardziej będziecie traktowani przez Chińczyków jako "osoby dobrze poinformowane", a taka sytuacja przyniesie olbrzymie długofalowe korzyści Państwa działaniom biznesowym.

Bibliografia

DG COMM “Research and Speechwriting” Unit, “Europeans and their Languages report” –Special Eurobarometer 386/Wave EB77.1 Special Eurobarometer, Fieldwork -March 2012, Publication-June 2012.

WONG Fai, MAO Yuhang, DONG QingFu, QI YiHong, “Automatic Translation: Overcome Barriers between European And Chinese Languages”, Tsinghua University (China).

Linki zewnętrzne

Project 2014-1-PL01-KA200-003591